fbpx

ÇOCUKLARDA DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU (DEHB)

ÇOCUKLARDA DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU (DEHB)

 

Çocuklar, büyüme hormonunun etkisiyle sürekli hareket etme ihtiyacı hissettiklerinden çoğu zaman yerlerinde duramazlar. Bu açıdan bakıldığında çocuğumuzun “hareketli” olması aslında beklenen ve normal bir durumdur. Ancak “hiperaktivite” olarak tanımlanan ve bireyin “aşırı hareketli olma”, “hareketlerini kontrol edememe” gibi belirtilerle ortaya çıkan rahatsızlık normal olarak görülmemelidir. Peki hiperaktivite ile normal hareketliliği nasıl ayırabiliriz?

 

DEHB NEDİR?

Hiperaktivite, çocukluk çağında aşırı hareketlilik ve dürtüsellikle ortaya çıkan nöropsikiyatrik bir bozukluktur. Literatürde Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olarak tanımlanmaktadır.

 

DEHB’nin tanılanması

 

Hiperaktivite tıbbi bir bozukluk olduğu için klinik olarak tanılanması gerekmektedir. Klinik tanı ise sadece çocuk psikiyatristleri tarafından yapılmaktadır. Bu yüzden çocuğunuzda hiperaktivite olduğunu düşünüyorsanız bir çocuk psikiyatristine başvurmanız gerekmektedir.

 

Çocuğa DEHB tanısı konulabilmesi için Amerikan Psikiyatri Derneği (APA) tarafından yayınlanan kriterler aranmaktadır. APA’ya göre DEHB’nin iç tipi bulunmaktadır:

1-Kombine tip: Çocuklarda en yaygın olarak görülen DEHB tipidir. Bu tipte hem aşırı hareketlilik (hiperaktivite) hem de dikkat eksikliği görülmektedir.

2-Hiperaktivitenin baskın olduğu tip: DEHB’nin dikkat problemlerinden çok aşırı hareketliliğin ön planda görüldüğü tipidir.

3- Dikkat Eksikliğinin baskın olduğu tip: Hiperaktif davranışlar görülmediği halde dikkat problemlerinin yoğun olarak görüldüğü tiptir.

 

DEHB’nin Belirtileri

  • Ayrıntılara özen göstermez, dikkatsiz hatalar yapar
  • Dikkatini sürdüremez, güçlükler yaşar, odaklanmakta güçlük çeker.
  • Çoğu zaman doğrudan dinlemiyor gibi görünür.
  • Verilen yönergeleri izleyemez ve günlük işleri veya sorumluluklarını tamamlayamaz
  • İşlerini ve etkinlikleri düzene koymakta güçlük çeker.
  • Zihinsel çaba gerektiren işlerden kaçınırken, bu tür işleri sevmez ya da bu tür işlere girmek istemez.
  • İşleri veya etkinlikleri için gerekli nesneleri kaybeder.
  • Dış uyaranlarla dikkati kolaylık dağılır.
  • Günlük etkinliklerde unutkandır.
  • Kıpırdanır, ellerini veya ayaklarını vurur ya da oturduğu yerde kıvranır.
  • Oturması gereken yerde yerinde duramaz ve yerinden kalkar.
  • Uygun olmayan ortamlarda ortalıkta koşturur durur veya bir yerlere tırmanır.
  • Etkinliklere uyumlu bir şekilde katlanamaz ve sessiz olan bir oyun oynamakta güçlük çeker
  • Her an hareket halindedir ve motor takılmış gibi yerinde duramaz.
  • Aşırı derecede konuşur.
  • Sorulan sorular tamamlanmadan yanıtı yapıştırır.
  • Sırasını beklemekte güçlük çeker.
  • Sürekli başkalarının sözünü keser veya araya girer

 

 

 

 

DEHB TANISI ALAN BİREYİN DESTEKLENMESİ

 

  • DEHB’li bireyler yaşadıkları dikkat problemi nedeniyle uzun süreli dikkat gerektiren görevleri yapamazlar ve yapmaktan kaçınma eğilimindedirler. Bu yüzden onlara verilecek görevler daha kısa süreli olmalıdır. Örneğin ders çalışma süreleri daha kısa tutulmalı teneffüsler daha uzun olmalıdır.

 

  • Sınıf içinde ya da evde ders çalışırken ara sıra hareket etmelerine izin verilmelidir. Çalışma esnasında hareket etmelerine izin vermek onları daha çok çalışmaya motive edecektir.

 

  • DEHB’li bireyler’in akranlarına göre daha çok hareket ihtiyacının olması nedeniyle günlük hayatta bol bol hareket edebilecekleri etkinliklere yer verilmelidir. Bir spor dalında uzmanlaşmaları teşvik edilmelidir.

 

Araştırmalar DEHB’li bireyler için en verimli uygulamaların dikkati geliştirecek zihin egzersizleri olduğu göstermektedir. Özellikle dikkat eksikliğinin baskın olduğu DEHB’li bireylerin mutlaka zihin egzersizleri yapmaları gerekmektedir. GETAP zihin egzersizleri programı bu açıdan oldukça faydalı sonuçlar ortaya koymaktadır.